नेपाली कांग्रेसको पछिल्लो निर्णयले पार्टीभित्र देखिएको अपरिपक्वता र नेतृत्व व्यवस्थापनमा गहिरो कमजोरीलाई झन प्रष्टसँग उजागर गरेको छ । हिजो (बिहीबार) मात्रै सभापति शेरबहादुर देउवाले फरार अभियुक्त देवेन्द्र यादवलाई पार्टी प्रवेश गराएको खबरले पार्टीभित्र मात्र होइन, समाज र मिडियामा समेत ठूलो हलचल मच्चाएको थियो ।

यादव, जो सशस्त्र प्रहरी सहायक निरीक्षक थमन विकको हत्यामा अभियुक्त रहेका व्यक्ति हुन्, उनको सदस्यता स्वीकृत गर्दा पार्टी नेतृत्वको परिपक्वता, जिम्मेवारीबोध र कानुनी विवेकप्रति प्रश्न उठ्नु स्वाभाविक थियो ।

यस घटनाले देखाएको दलहरू नेता–कार्यकर्ता भित्र्याउने होडमा लाग्दा आँखा चिम्ल्याएर निर्णय गर्न तयार छन् । सामान्यतः नयाँ सदस्य प्रवेश गराउँदा कम्तीमा शीर्ष नेतृत्वले कानुनी स्थिति, व्यक्तिको सामाजिक र राजनीतिक पृष्ठभूमि, विवादित घटनासँगको सम्बन्धबारे पूर्ण जानकारी राख्नु आवश्यक हुन्छ । तर, यस घटनामा स्पष्ट देखिएको कुरा पार्टीका शीर्ष नेताले पनि यादवको वास्तविक पृष्ठभूमिबारे ठोस जानकारी राखेका थिएनन् । यो गल्तीले मात्र पार्टीको आन्तरिक व्यवस्थापन कमजोर भएको देखाएको छैन । बरु नेताहरूको निर्णय प्रक्रियामा अनुशासनहीनता र पूर्वतयारीको कमी रहेको पनि प्रमाणित गरेको छ ।

सामाजिक सञ्जालमा व्यापक आलोचना सुरु भएपछि कांग्रेसले मात्र एकदिनमै यादवको सदस्यता खारेज गर्ने निर्णय लिनु परेको घटनाले पार्टीको प्रतिक्रिया–आधारित निर्णयशैलीको झलक दिएको छ । यस्तो परिस्थितिले स्पष्ट पार्छ कि पार्टीको निर्णय प्रक्रियामा दिगो योजना र पूर्वसूचना नहुँदा राजनीतिक जोखिम र जनविश्वासमा असर पर्न सक्छ । यसले पार्टीको छवि मात्र होइन, आम जनता र समर्थकहरूका नजरमा कांग्रेसको नेतृत्व क्षमतामा पनि प्रश्न उठाएको छ ।

पार्टीले भविष्यमा संवेदनशील मामला र सदस्यतासम्बन्धी निर्णयमा कानुनी, सामाजिक र राजनीतिक सबै पक्षको समीक्षा गर्नु अपरिहार्य छ । यस्ता निर्णयमा असावधानी र अपरिपक्वता देखिनु, विशेषगरी कांग्रेसजस्तो लामो समयदेखि लोकतान्त्रिक विरासत बोकेको पार्टीमा राम्रो सन्देश प्रवाह नहुने मात्र होइन, जनता र समर्थकमा भ्रम र आशंका पनि सिर्जना गर्छ ।

यस्तै, यो घटनाले नेपाली राजनीतिक दलहरूमा नेताहरूको व्यक्तिगत प्राथमिकता र सञ्जालको प्रभावले संवेदनशील निर्णयमा कसरी प्रभाब पार्न सक्छ भन्ने कुरा उजागर गरेको छ । पार्टीभित्र प्रवेश गराउने प्रक्रियामा कानुनी र सामाजिक परिप्रेक्ष्यको अवहेलना गर्नुले मात्र संगठनात्मक कमजोरी देखाउँछ, बरु भविष्यमा पार्टीले आफ्नो आन्तरिक संरचना, सदस्यता नीति र निर्णायक प्रक्रियामा व्यापक सुधारको आवश्यकता पनि पुष्टि गर्दछ ।

यो घटनाले कांग्रेसमा नेतृत्व, अनुशासन, पूर्वसूचना र जिम्मेवारीबोधको अभाव स्पष्ट पारेको छ । पार्टीले भविष्यमा संवेदनशील मामला र सदस्यतासम्बन्धी निर्णयमा कानुनी, सामाजिक र राजनीतिक सबै पक्षको समीक्षा गर्नु अपरिहार्य छ । यस्ता निर्णयमा असावधानी र अपरिपक्वता देखिनु, विशेषगरी कांग्रेसजस्तो लामो समयदेखि लोकतान्त्रिक विरासत बोकेको पार्टीमा राम्रो सन्देश प्रवाह नहुने मात्र होइन, जनता र समर्थकमा भ्रम र आशंका पनि सिर्जना गर्छ ।

प्रतिक्रिया–आधारित निर्णय र अस्थिर कार्यशैलीले जनविश्वासमा नकारात्मक असर पार्ने भएकाले पार्टीले आफ्नो निर्णय प्रक्रियालाई दिगो, पारदर्शी र जिम्मेवार बनाउन आवश्यक कदम चाल्नु आवश्यक छ । यस घटनाले पार्टीको सुधार र नेतृत्वको परिपक्वताको आवश्यकता मात्र होइन, लोकतान्त्रिक मूल्य र सन्देश सुरक्षित राख्नुपर्ने आवश्यकता पनि अझ प्रष्ट बनाएको दृष्टान्तको रूपमा रहनेछ ।